Program studiów Bezpieczeństwo Narodowe i Międzynarodowe jest wyrazem interdyscyplinarnego podejścia do problematyki bezpieczeństwa. Profil studiów ma charakter ogólnoakademicki.

Jego głównym celem jest przygotowanie studenta do pracy w organizacjach, instytucjach i służbach zajmujących się szeroko pojętym bezpieczeństwem, obejmującym aspekty tak wewnętrzne, narodowe jak i międzynarodowe. Jednocześnie zapewnia absolwentom podstawową wiedzę i umiejętności z zakresu nauk politycznych i stosunków międzynarodowych, co ma istotne znaczenie w kontekście dynamiki współczesnych zagrożeń dla bezpieczeństwa narodowego i międzynarodowego. Uzyskane przez absolwentów umiejętności, dzięki połączeniu aspektów teoretycznych i praktycznych, powinny zapewnić wielowymiarowe przygotowanie do pełnionych w przyszłości obowiązków  w ramach pracy zawodowej. Za przygotowanie teoretyczne odpowiadają w głównej mierze pracownicy naukowo-dydaktyczni Instytutu Nauk Politycznych UŚ, w tym badacze z zakresu stosunków międzynarodowych oraz bezpieczeństwa narodowego i międzynarodowego. Wymiar praktyczny realizowany jest natomiast przez specjalistów z zakresu prawa karnego, psychologii, sił zbrojnych, służb specjalnych a także innych służb mundurowych. Przy realizacji programu kształcenia na kierunku BNiM Wydział Nauk Społecznych Uniwersytetu Śląskiego współpracuje m.in. z:

  • Komendą Wojewódzką Policji w Katowicach (Porozumienie o wzajemnej współpracy naukowo-dydaktycznej zawarte w dniu 29 października 2014 roku w Katowicach pomiędzy Komendą Wojewódzką Policji w Katowicach (…) a Uniwersytetem Śląskim w Katowicach),
  • Wojewódzkim Sztabem Wojskowym w Katowicach (Porozumienie o współpracy między Wojewódzkim Sztabem Wojskowym w Katowicach i Uniwersytetem Śląskim w Katowicach zawarte w Katowicach w dniu 2 stycznia 2015 roku),
  • Okręgowym Inspektoratem Służby Więziennej w Katowicach (Porozumienie o współpracy naukowo-dydaktycznej zawarte w dniu 9 grudnia 2014 roku w Katowicach pomiędzy Okręgowym Inspektoratem Służby Więziennej w Katowicach (…) a Uniwersytetem Śląskim w Katowicach),
  • Agencją Bezpieczeństwa Wewnętrznego (Porozumienie o współpracy naukowo-dydaktycznej zawarte w dniu 9 grudnia 2014 roku w Katowicach pomiędzy Szefem Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (…) a Uniwersytetem Śląskim w Katowicach),
  • Śląsko-Małopolskim Oddziałem Straży Granicznej im. nadkom. Józefa Bocheńskiego (Porozumienie o współpracy naukowo-dydaktycznej podpisane dnia 22 kwietnia 2015 roku w Raciborzu pomiędzy Śląsko-Małopolskim Oddziałem Straży Granicznej im. nadkom. Józefa Bocheńskiego (…) a Uniwersytetem Śląskim w Katowicach),
  • Okręgowym Inspektoratem Służby Więziennej w Krakowie (Porozumienie o współpracy naukowo-dydaktycznej podpisane dnia 1 marca 2016 roku w Krakowie pomiędzy Okręgowym Inspektoratem Służby Więziennej w Krakowie (…) a Uniwersytetem Śląskim w Katowicach).

Studia I stopnia

Celem studiów I stopnia na kierunku Bezpieczeństwo Narodowe i Międzynarodowe jest wykształcenie u absolwentów umiejętności trafnego identyfikowania zagrożeń dla szeroko pojętego bezpieczeństwa, a także właściwego wyboru środków w celu ich eliminowania bądź ograniczania, tak z perspektywy uwarunkowań wewnętrznych poszczególnych państw (bezpieczeństwo wewnętrzne), jak i ewolucji bliższego lub dalszego środowiska międzynarodowego (bezpieczeństwo zewnętrzne). Bezpieczeństwo narodowe ma dwa wymiary: wewnętrzne i zewnętrzne. W ramach bezpieczeństwa wewnętrznego chodzi nie tylko o ukazanie roli służb mundurowych w gwarantowaniu konstytucyjnego porządku państwa, ale również o przyswojenie podstawowej wiedzy z zakresu wszystkich dziedzin bezpieczeństwa państwa:  politycznego, ekonomicznego, społecznego (w tym socjalnego) czy bezpieczeństwa kulturowego. Drugim wymiarem bezpieczeństwa narodowego eksponowanym w ramach kierunku jest bezpieczeństwo zewnętrzne, ujmowane w kontekście zjawisk i procesów występujących w środowisku międzynarodowym. Celem bezpieczeństwa zewnętrznego jest rozpoznawanie zagrożeń dla bezpieczeństwa danego państwa i przeciwdziałanie im za pomocą instrumentów tak unilateralnych, jak i we współpracy z innymi uczestnikami stosunków międzynarodowych, we wszystkich ich płaszczyznach: politycznej, militarnej (wojskowej), gospodarczej i kulturowej. Analizowane będą wymiary subregionalny, regionalny i globalny. Jeśli przedmiotem studiów jest bezpieczeństwo pewnej zbiorowości państw, to wówczas zasadne jest stosowanie terminu „bezpieczeństwo międzynarodowe”.

Wieloaspektowe ujęcie bezpieczeństwa w ramach kierunku ma zatem na celu wykształcenie u absolwentów wiedzy, umiejętności i kompetencji przydatnych do rozumienia specyfiki oraz zwalczania współczesnych zagrożeń dla bezpieczeństwa człowieka i jego zbiorowości w różnych sferach oraz regionach i kręgach cywilizacyjnych.

Absolwent studiów I stopnia Bezpieczeństwo Narodowe i Międzynarodowe:

  • posiada wiedzę na temat podstawowych procesów politycznych w wymiarze wewnętrznym i międzynarodowym, w tym m.in. systemu politycznego RP, współczesnych systemów politycznych krajów Europy Zachodniej i Wschodniej, historii politycznej Europy i świata czy najnowszej historii Polski,
  • posiada umiejętność rozpoznawania i analizowania zagrożeń dla bezpieczeństwa narodowego i międzynarodowego, w oparciu o uzyskaną wiedzę teoretyczną (teoria bezpieczeństwa, strategie bezpieczeństwa narodowego i międzynarodowego mocarstw, wstęp do studiów strategicznych, prawo wojny i konfliktów zbrojnych), jak i praktyczną (konflikty zbrojne i spory międzynarodowe w okresie pozimnowojennym, rola sił zbrojnych w systemie bezpieczeństwa państwa, służby specjalne w systemie bezpieczeństwa państwa, przestępczość transnarodowa i sposoby jej zwalczania),
  • zna specyfikę polityk bezpieczeństwa wybranych podmiotów międzynarodowych (nie tylko Polski, ale także wybranych państw europejskich i pozaeuropejskich),
  • absolwent Bezpieczeństwa Narodowego i Międzynarodowego rozpoznaje i rozumie istotę radykalnych ideologii jako wyzwania dla członków społeczności międzynarodowej (radykalne doktryny polityczne, fundamentalizm islamski, terroryzm jako zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego i międzynarodowego, cywilizacyjne i kulturowe aspekty bezpieczeństwa), jak i zna praktyczne sposoby ich zwalczania (metody i techniki operacyjne sił specjalnych w Polsce i na świecie, Straż Graniczna jako komponent systemu bezpieczeństwa państwa, zwalczanie przestępczości zorganizowanej, system więziennictwa),
  • absolwent jest przygotowany do podjęcia pracy zawodowej a także kontynuowania nauki na studiach II stopnia. Absolwenci studiów pierwszego stopnia Bezpieczeństwo Narodowe i Międzynarodowe mogą uzyskać dodatkowe wykształcenie z zakresu bezpieczeństwa i stosunków międzynarodowych w ramach studiów II stopnia w Instytucie Nauk Politycznych i Dziennikarstwa na kierunku politologia (specjalność: współczesne stosunki międzynarodowe).

Studia I stopnia Bezpieczeństwo Narodowe i Międzynarodowe w Instytucie Nauk Politycznych Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytetu Śląskiego mają na celu przygotowanie absolwentów do pracy w:

  • organizacjach rządowych i pozarządowych, których działalność obejmuje sferę bezpieczeństwa narodowego i międzynarodowego,
  • w szeroko pojętych służbach mundurowych (takich jak: policja, Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencja Wywiadu, Straż Graniczna czy Wojsko Polskie)
  • administracji publicznej różnego szczebla (lokalnego, wojewódzkiego, państwowego), w komórkach zajmujących się bezpieczeństwem narodowym,
  • w samorządzie lokalnym i regionalnym,
  • partiach politycznych,
  • przedsiębiorstwach działających na rynkach międzynarodowych,
  • w szeroko pojętych środkach masowego przekazu, w zakresie bezpieczeństwa narodowego i międzynarodowego,
  • ośrodkach badawczych zajmujących się problematyką szeroko rozumianego bezpieczeństwa (politycznego, militarnego, gospodarczego, kulturowego, informacyjnego, w tym teleinformatycznego),
  • zespołach reagowania kryzysowego*.

*  W ramach dodatkowej, odpłatnej oferty edukacyjnej, studenci będą mogli fakultatywnie skorzystać z następujących zajęć, kursów i szkoleń:

  • samoobrona,
  • karate kyokushin,
  • judo,
  • zajęcia linowe na ściance wspinaczkowej,
  • zajęcia rajdowe (buggy),
  • nauka jazdy konnej,
  • pierwsza pomoc przedmedyczna,
  • survival,
  • sztuka negocjacji.

Część z w.w. zajęć jest dostępna w ramach oferty Klubu Uczelnianego UŚ Akademickiego Związku Sportowego. Pełna lista dostępnych dla studentów szkoleń znajduje się na stronie AZS.

Studia II stopnia

Studia II stopnia na kierunku Bezpieczeństwo Narodowe i Międzynarodowe mają na celu pogłębienie wiedzy na temat procesów i zjawisk dotyczących szeroko pojętego bezpieczeństwa, zarówno w wymiarze podmiotowym, jak i przedmiotowym.

Absolwenci tego kierunku będą trafnie identyfikować wyzwania i zagrożenia dla bezpieczeństwa narodowego i międzynarodowego, rozumieć ich specyfikę, a także właściwie dobierać środki przeciwdziałania im na różnych szczeblach. Posiądą także wiedzę na temat podstawowych procesów i trendów w środowisku międzynarodowym, mających wpływ na bezpieczeństwo człowieka i jego zbiorowości, ze szczególnym uwzględnieniem zagadnień politycznych, wojskowych, kulturowych, ekologicznych, technologicznych i ekonomicznych.

Siatka zajęć na studiach II stopnia kierunku Bezpieczeństwo Narodowe i Międzynarodowe zawiera trzy grupy modułów.

Pierwsza została poświęcona problematyce ogólnej, w tym kwestiom terminologicznym i teoretycznym z zakresu nauk o bezpieczeństwie, zagadnieniom normatywnym, a także najważniejszym trendom i zjawiskom występującym w tej dziedzinie. Można tu wymienić m.in. Megatrendy rozwojowe we współczesnych stosunkach międzynarodowych, Aparat represji wobec Kościoła w Polsce i ZSRR (1945-1989/91), Zagrożenia asymetryczne, wykłady monograficzne, konwersatoria monograficzne.

Druga grupa zawiera moduły poświęcone różnym wymiarom przedmiotowym bezpieczeństwa (polityczne, wojskowe, gospodarcze, ekologiczne, prawne), w tym m.in.: Rewolucje polityczne, Systemy polityczne państw Trzeciego Świata, Bezpieczeństwo ekologiczne, Konflikty zbrojne w ujęciu historycznym, Zarządzanie bezpieczeństwem narodowym RP, Rosja i obszar poradziecki w stosunkach międzynarodowych, Podstawy kryminologii, Podstawy kryminalistyki, Wyścig zbrojeń w XX i XXI wieku, Prawo wykroczeń, Propaganda i manipulacja jako zagrożenie dla bezpieczeństwa.

Warto podkreślić, iż w ramach siatki przedmiotów II stopnia kierunku Bezpieczeństwo Narodowe i Międzynarodowe bardzo duży nacisk położono na przygotowanie absolwentów z zakresu szeroko pojętego bezpieczeństwa kulturowego, którego znaczenie w ostatnich latach niepomiernie wzrosło. W związku z tym, uwzględniono przedmioty, które powinny uzupełnić wiedzę i wykształcić umiejętności analityczne i kompetencje społeczne studentów w tej dziedzinie. Obok modułu Podstawy orientalistyki, szczególnie istotne są dwa moduły językowe: język arabski oraz język chiński. Ich znajomość ma obecnie fundamentalne znaczenie dla rozumienia procesów i zjawisk wpływających na stan bezpieczeństwa narodowego i międzynarodowego. Warto podkreślić, iż istnieje na rynku pracy bardzo duże zapotrzebowanie ze strony służb mundurowych na specjalistów posiadających zarówno wiedzę obejmującą podstawy orientalistyki, język arabski i chiński oraz specjalistyczną wiedzę z zakresu bezpieczeństwa narodowego i międzynarodowego.

Trzecia grupa zawiera moduły kładące nacisk na praktyczne aspekty związane z problematyką bezpieczeństwa narodowego i międzynarodowego, w tym: Czynności operacyjno-rozpoznawcze, Podstawy działań ratowniczych i ochrony ludności, Techniki pozyskiwania informacji z otwartych źródeł, Protokół dyplomatyczny i savoir-vivre w praktyce, Służba pożarna w systemie bezpieczeństwa państwa, Prognozowanie i symulacje międzynarodowe, Rodzaje broni i uzbrojenia.

Studia II stopnia Bezpieczeństwo Narodowe i Międzynarodowe w Instytucie Nauk Politycznych Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytetu Śląskiego mają na celu przygotowanie absolwentów do pracy w:

  • szeroko pojętych służbach mundurowych i specjalnych (Policja, Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Straż Graniczna, Agencja Wywiadu, Służba Kontrwywiadu Wojskowego, Służba Wywiadu Wojskowego, Wojsko Polskie),
  • w ośrodkach badawczych zajmujących się problematyką szeroko rozumianego bezpieczeństwa (politycznego, militarnego, gospodarczego, kulturowego, informacyjnego, w tym teleinformatycznego),
  • w organizacjach rządowych i pozarządowych, których działalność obejmuje sferę bezpieczeństwa narodowego i międzynarodowego,
  • w administracji publicznej różnego szczebla (lokalnego, wojewódzkiego, państwowego), w komórkach zajmujących się bezpieczeństwem narodowym,
  • samorządzie lokalnym i regionalnym,
  • w partiach politycznych,
  • w przedsiębiorstwach działających na rynkach międzynarodowych,
  • w szeroko pojętych środkach masowego przekazu, w zakresie bezpieczeństwa narodowego i międzynarodowego,
  • zespołach reagowania kryzysowego.